مدیریت انتقاد دیگران از تربیت فرزند
چطور در برابر انتقادهای تربیتی دیگران آرام بمانیم؟
چرا حرف دیگران اینقدر ما را به هم میریزد؟
همه ما دوست داریم والدین خوبی باشیم. وقتی کسی به ما میگوید «چرا بچهات اینقدر لجباز است؟» یا «زیادی به او رو دادهای»، در واقع دارد به هویت و تلاشهای ما حمله میکند. حس میکنیم تمام زحماتمان زیر سوال رفته است. اما یادتان باشد: «خانواده امن» یعنی خانهای که دیوارهایش در برابر بادِ انتقادهای بیرونی نمیلرزد. شما قرار نیست به همه ثابت کنید که والد کاملی هستید؛ شما فقط باید والدِ امنی برای فرزندتان باشید.
دستهبندی منتقدان؛ چه کسی حرف میزند؟
اولین قدم برای اینکه آرامشتان را حفظ کنید این است که ببینید این حرف از دهان چه کسی بیرون میآید. من همیشه به مراجعینم میگویم منتقدان را به سه دسته تقسیم کنید:
۱. دلسوزانِ ناآگاه: مثل مادربزرگها و پدربزرگها. آنها از روی عشق حرف میزنند اما با دانشِ ۵۰ سال پیش! هدفشان تخریب شما نیست، بلکه ابراز نگرانی است.
۲. دانایانِ کل (قضاوتگران): کسانی که فکر میکنند فقط روش خودشان درست است و با دیدن یک لحظه از رفتار کودک شما، کلِ سیستم تربیتیتان را زیر سوال میبرند.
۳. آینههای صادق: دوستان یا متخصصانی که واقعاً چالشی را میبینند و میخواهند به شما کمک کنند تا گرهای را باز کنید.
وقتی بدانید طرف مقابل در کدام دسته است، دیگر بابت هر حرفی قلبتان تند نمیزند.
تکنیکهای عملی برای پاسخ به انتقادها
در مدیریت مدرسه یاد گرفتم که واکنش سریع، همیشه بدترین واکنش است. بیایید چند روش «مقتدر اما محترمانه» را تمرین کنیم:
۱. تکنیک «تاییدِ احساس، ردِ مداخله»: وقتی کسی میگوید: «بچهات خیلی بیادب شده»، به جای گارد گرفتن بگویید: «میفهمم که نگرانِ رفتار او هستی، ممنون که گفتی. ما داریم طبق یک برنامه مشخص با مشاورش روی این موضوع کار میکنیم.» با این جمله، هم دهان طرف را میبندید و هم نشان میدهید که اوضاع تحت کنترل شماست.
۲. تکنیک «لبخند و عبور»: بعضی حرفها ارزش بحث کردن ندارند. اگر خاله یا عمهای نظری داد که کاملاً با اصول شما در تضاد است، فقط لبخند بزنید و بگویید: «جالب بود، ممنون که نظرت رو گفتی.» و بلافاصله موضوع بحث را عوض کنید. شما مجبور نیستید کسی را قانع کنید.
۳. حفظ جبهه واحد با همسر: بزرگترین ضربه زمانی وارد میشود که دیگران در حضور کودک از شما انتقاد کنند و همسرتان هم با آنها همراهی کند. قبل از رفتن به هر جمعی، با همسرتان قرار بگذارید که در برابر دیگران، حامی هم باشید و بحثهای تربیتی را بگذارید برای وقتی که تنها هستید.
چرا نباید به خاطر حرف دیگران، به کودک فشار بیاوریم؟
بزرگترین اشتباه والدین این است که برای اینکه به دیگران ثابت کنند بچه باادبی دارند، در آن لحظه به کودک تشر میزنند یا او را تنبیه میکنند.
خطرِ «والدگریِ نمایشی»: وقتی شما به خاطر حرفِ خاله یا همسایه، سر فرزندتان داد میزنید، امنیت رابطه والد-فرزندی را قربانیِ قضاوت دیگران کردهاید. کودک در آن لحظه احساس رها شدگی میکند. او فکر میکند: «مامان/بابا برای اینکه خودش پیش بقیه بد نشود، پشتِ من را خالی کرد.» یادتان باشد، اولویت اول شما، «کودک امن» است، نه «همسایه راضی».
نکات کلیدی
از خودتان بپرسید: «آیا این آدم در زندگی من و فرزندم نقش سازندهای دارد؟» اگر نه، حرفش را در پوشه «سروصداهای محیطی» بگذارید و دلیت کنید.
اقتدارِ نرم: شما رئیسِ شرکتِ تربیتِ فرزندتان هستید. یک مدیر موفق به نظرات گوش میدهد اما طبق استراتژی خودش عمل میکند.
آموزش به کودک: به فرزندتان یاد بدهید که ما برای رضایتِ لحظهایِ دیگران زندگی نمیکنیم، بلکه برای اصولِ درستِ خودمان تلاش میکنیم.
اگر فشارِ حرفهای اطرافیان و دخالتهای خانوادهها باعث شده در تربیت فرزندتان دچار سردرگمی شوید یا مدام با همسرتان بحث کنید، من در «جلسات مشاوره ویژه والدین آگاه» کنار شما هستم.
ما در این جلسات یاد میگیریم چطور مرزهای سالمی با اطرافیان بسازیم و چطور با اعتماد به نفس، روش تربیتی خودمان را (بدون ترس از قضاوت) پیش ببریم. اجازه ندهید صدای دیگران، صدای قلب شما و نیازهای فرزندتان را خاموش کند.
برای رزرو وقت و شروعِ مسیرِ اقتدار، با ما در ارتباط باشید.
